Meninges ve Dural Sinusler Hakkında Kısa Notlar

Dura mater;

Beyin ve medulla sipinalis`i saran dura mater foramen magnum ile birbirleri ile kesintisiz olarak devam ederler.

Dura mater kranial sinirleri epineurium`larına karışır.

Kafa boşluğu içinde beyni stabilize eder.

İki tabakası vardır;

                  İçte meningeal

                  Dışta endosteal

Yalnızca dural sinüsleri oluşturmak üzere ayrılırlar.

Endosteal tabaka kafa kemiklerinin iç tarafındaki periosteum`u oluşturur. Suturlardan ve foramenlerden geçip kemiklerin dış yüzünü örten periosteum (epicanium) olarak devam eder.

Endosteal tabaka ile kafa kemikleri arasında kalan potansiyel boşluğa spatium epidurale (spatium extradurale) denir.

Kafa travmalarında, a. meningea media`nın dallarındaki açılmalar epidural hemorajilere sebep olur.

Dura mater ile arachnoidea mater arasındaki potansiyel boşluğa spatium subdurale denir.

Kafa travmalarında özellikler sinus sagittalis superior`a dökülen yüzeyel beyin venlerinin açılması sonucu bu boşlukta kanama olur(subdural hemoraji).

Dura mater`in damar ve sinirleri;

Esas arteri, a. maxillaris`in dalı olan a. meningea media`dır. Bunlara ek olarak; a. ophtalmica`nın etmoidal dalları, a. meningea accessoria, a. pharyngea ascendens, a. carotis interna, a. occipitalis, a. vertebralis, a. pharyngea ascendens`den gelen meningeal dallar.

Tentorium cerebelli`nin yukarısında kalan (supratentorial) dura`nın duyusunu n. trigeminus`un dalları taşır, bu nedenle ağrısı yüz ve alın bölgesinde duyulur.

Tentorium`un altında kalan (infratentorial) dura`nın duyusunu ise ilk üç servikal spinal sinir, n. vagus ve n. hypoglossus`un meningeal dalları taşır, bu nedenle ağrısı ense ve başın arkasında duyulur.

vv. meningea mediae`ler, meningeal arterlerin dallarına eşlik eder ve arkada plexusu pterygoideus`a önde de sinus sphenoparietalis`e veya sinus cavernosus`a açılır.

Dura mater`in duyusunu, n.trigeminus`un üç dalı; n. ophtalmicus, n. maxillaris, n. mandibularis, ilk üç spinal sinir, n. vagus, n. hypoglossus taşımaktadır.

Dural sinüsler:

Dura mater`in iki tabakası bazı bölgelerde ayrılarak dural sinüsleri oluşturur.

Sinüsler kapak içermez ve duvarlarında kas bulunmaz.

Sinüslerin başlıca fonksiyonu, arachnoid villuslar ile subarachnoidal boşluktan BOS`u, serebral venler aracılığı ile de beyinden kanı almaktır.

Sinus sagittalis superior;

Falx cerebri`nin üst kenarı boyunca uzanır.

En büyük dural sinüstür.

BOS`un esas drene olduğu sinüstür.

Arka ucu genellikle confluens sinuum adı verilen bir genişleme yapar ve sağ sinus transversus olarak devam eder. Bu nedenle sağ taraftaki v. Jugularis interna daha büyüktür.

Sinus sagittalis inferior;

Falx cerebri`nin alt kenarı boyunca uzanır.

Sinus rectus`a uzanır.

Sinus rectus;

Falx cerebri ile tentorium cerebelli`nin karşılaştığı yerdedir.

Genellikle sol sinus transversus`a açılır. Bazen confluens sinuum`a açılır.

Beynin en büyük veni olan v. manga cerebri (Galen veni) ve sinus sagittalis inferior, sinus rectus`a açılır.

Confluens sinuum;

Sinus sagittals superior`un arka ucunun genişlemesidir.

Genellikle protuberentia occipitalis interna`nın sağ tarafındadır.

Sinus occipitalis ve karşı taraf sinus transversus ile bağlantılıdır.

Sinus transversus;

Protuberentia occipitalis interna seviyesinde başlayan iki tane sinüstür. Sağdaki, sinus sagittalis superior`un, soldaki de sinus rectus`un devamı olarak ya da confluens sinuum`dan başlarlar.

Tentorium cerebelli`nin arka kenarının yaprakları arasındadır.

Sağ taraftaki sinus sagittalis superior`un devamı olduğu için daha büyüktür.

Oksipitopetrozal birleşmede sinus sigmoideus adını alır.

Sinus sigmoideus;

Sinus transversus`un devamıdır ve foramen jugulare`den itibaren v. Jugularis interna adını alır.

Sinus occipitalis;

En küçük dural sinüstür.

Falx cerebelli`nin crista occipitalis interna`ya tutunan yaprakları arasındadır.

Confluens sinuum`a açılır.

Plexus venosus vertebralis internus`la bağlantılıdır.

Sinus sphenoparietalis;

Os sphenoidale`nin ala minor`leri altındadır.

Sinus cavernosus`a açılır.

Sinus petrosus superior;

Petroz parçanın üst kenarında seyreder.

Sinus transversus`a açılır.

n. trigeminus`u üstünden çaprazlar.

Sinus cavernosus`u sinus transversus`a bağlar.

Sinus petrosus inferior;

Petroz parça ile os occipitale arasında seyreder.

v. jugularis interna`ya açılır.

Sinus cavernosus`u v. Jugularis interna`ya bağlar.

v. labyrinthi bu dural sinus`e açılır.

Sinus cavernosus;

Os sphenoidale`nin gövdesinin her iki tarafındadır.

İçinden a. carotis interna ve n. abducens geçer.

Dış duvarında ise n. oculamotorius, n. trochlearis, n. ophtalmicus ve n. maxillaris geçer.

                  Sinus cavernosus`a açılan yapılar;

                  v. ophtalmica superior  et inferior

                  v. media superficialis cerebri

                  vv. cerebrales inferiores

                  v. centralis retinae

                  Sinus sphenoparietalis

İki taraf sinus cavernosus, önde sinus intercavernosus anterior, arkada da sinus intercavernosus posterior ve plexus basilaris aracılığı ile birbirleri ile bağlantılıdır.

Dural sinuslerden tek olanlar; sinus sagittalis superior, sinus sagittalis inferior, sinus rectur, sinus occipitalis, diğer sinüsler çifttir.

Arachnoidea mater ve pia mater:

İkisi birlikte leptomeninx adı ile bilinir.

Arachnoidea mater;

Damar içermez, fissura longitudinalis cerebri hariç oluk ya da yarıklar içermez.

Arachnoidea mater ile pia mater arasındaki boşluğa spatium subarachnoideum denir.

Bu boşlukta BOS ve büyük damarlar bulunur.

Arachnoidea mater`in dural sinüs içinde olan uzantılarına villi arachnoideae ve granulationes arachnoidea denir. Bu oluşumlar BOS`u sinüslere aktarır ve en fazla sinus sagittalis superior`da bulunur.

Arachnoidea mater`in derin tabakalarından pia mater`e olan şerit şeklindeki uzantılara trabeculae arachnoidaea denir.

Pia mater;

İnce, vasküler fibröz bir zardır.

Beyin dokusundan subpiyal boşluk ile ayrılır.

Beynin kan damarları pia mater üzerindedir.

Pia mater ve arachnoidea mater, kranial sinirlerin perineurium`una karışır.

Spinal sinir köklerinde, foramen intervertebrale`ye kadar  subarachnoidal boşluk vardır.

Pia mater, ependim tabakası ile birleşerek tela choroidea`yı oluşturur, tela choroidea plexus choroideus`a farklılaşır.

Medulla spinalis`te bulunan filum terminale`nin pars pialis`i ile lig. denticulatum`larını da pia mater yapar.

Meningeal boşluklar:

Spatium epidurale (spatium extradurale);

Dura mater ile kafa kemiklerinin iç yüzü arasındaki potansiyel boşluktur. Epidural hemoraji gerçekleşirse gerçek bir boşluk olur.

Epidural boşluk, spinal dura mater ile vertebraların iç yüzünü örten periosteum arasında da vardır.

Spatium subdurale;

Dura mater ile arachonoidea mater arasında potansiyel boşluktur. Subdural hemoraji gerçekleşirse gerçek bir boşluk olur.

Genellikle;

                  Epidural hemorajiler arter orjinli olup,

                  Subdural hemorajiler ise venöz orjinlidir.

Subdural boşluk, spinal dura mater ile spinal arachnoidea mater arasında da vardır.

Spatium subarachnoideum;

Arachnoidea mater ile pia mater arasındaki gerçek bir boşluktur..

İçinde arterler, venler ve BOS bulunur.

Cisternae subarachnoideae;

Bazı bölgelerde arachnoidea mater ile pia mater ayrılarak büyük boşluklar oluşturur, buna cisternae subarachnoideae denir.

Cisterna cerebellomedullaris (cisterna manga);

En büyük sisternadır.

Cerebellum ile bulbus arasındadır.

Cisterna interpedincularis;

Dorsun cellae ile pedinculus cerebri`ler arasındadır.

Cisterna pericallosa (supracallosa);

Corpus callosum`un üzerindedir, a. cerebri anterior`ları içerir.

Cisterna chiasmatica;

n. opticus`ları ve a. ophtalmica`yı içerir.

Cisterna pontis;

İçinde a. basilaris bulunur.

Sisterna fossae lateralis cerebri;

Sulcus lateralis`in olduğu yerdir, a. cerebri media`yı içerir.

Cisterna quadrigeminalis (cisterna superior);

Mesencephalon`un arkasındadır, içinde v. manga cerebri, epifiz bezi, a. cerebri posterior`lar bulunur.

Cisterna ambiens;

Mesencephalon`un yan taraflarındadır.

Cisterna lumbalis;

L₁-L₂ arası diskus ile  S₂ vertebra arasındadır. İçinde cauda equina, BOS ve filum terminale (pars pialis) vardır.