Cerebellum Üzerine Kısa Notlar

Fossa cranii posterior`da pons ve bulbus`un üst ve arka kısmında bulunur.

Yaklaşık 150 g ağırlığa sahiptir, beynin sekizde biri kadar büyüktür (1\8).

Daha önce de söylendiği üzere pons ve medulla oblongata cerebellum ile birlikte dördüncü ventrikülü çevreler.

Lobus occipitalis ile cerebellum arasında tentorium cerebelli bulunur.

Temel fonksiyonu istem dışı kas tonusunu kontrol etmek ve sinerjik hareketleri koordine ederek dengeyi sağlamaktır.

Cerebellum`un her bir hemisferi kendi tarafındaki iskelet kaslarını kontrol etmek ile görevlidir. Kontrollü olarak sinerjist ve antogonist kasları hareket ettirerek dengeyi sağlar.

Cerebellum yanlarda hemispherium cerebelli denilen iki loba ayrılmaktadır. Bu iki lobu ortada birbirine bağlayan yapıya ise vermis cerebelli denir.

Cerebellum medulla oblongata`ya pedunculus cerebellaris inferior ile, pons`a pedunculus cerebellaris medius ile, mesencephalon`a da pedunculus cerebellaris superior ile bağlanmaktadır.

Cerebellum fonksiyonel olarak değeri olmayan 3 loba ayrılmaktadır, bunlar; lobus cerebelli anterior, lobus cerebelli posterior, lobus flocculonodularis, pyramis vermis ve uvula vermis, pleocerebellum olarak isimlendirilir, temel görevi baş ve gövdenin kaba hareketlerini kontrol eder. Uvula vermis ve pyramis vermis dışındaki lobus cerebelli posterior neocerebellum  olarak isimlendirilir, fonksiyonu daha karmaşık olan hareketlerinin gerçekleştirilmesi ile ilgilidir. Lobus flocculonodularis ise evrimsel olarak en eski bölüm olmakla birlikte adı da archicerebellum`dur, bu bölümün temel görevi ise denge ve uzaydaki konum bilgisidir.

Cerebrum`da olduğu gibi cerebellum`da da dışta gri madde içte ise beyaz madde bulunmaktadır.

Cerebellum`un 4 çift çekirdeği bulunmaktadır, nuclei cerebelli dıştan içe doğru nuc. dentatus, nuc. emboliformis, nuc. globosus ve nuc. fastigii`dir.

                  Nuc. dentatus ( nuc. lateralis cerebelli): beyincikteki en büyük çekirdektir.

                  Nuc. emboliformis (nuc. interpositus anterior): nuc. dentatus`un iç tarafındadır.

                  Nuc. globosus (nuc. interpositus posterior): nuc. emboliformis`in iç tarafındadır.

                  Nuc. fastigii ( nuc. medialis cerebelli): dördüncü ventrikülün tavanına yakındır.

Cerebellum`a ait yolaklar;  afferentler; tr. corticopontocerebellaris, tr. corticoolivocerebellaris, tr. corticoreticulocerebellaris, tr. spinocerebellaris anterior, tr. spinocerebellaris posterior, tr. cuneocerebellaris, efferentler; cerebellorubralis, tr. cerebellothalamicus, tr. cerebellovestibularis, tr.cerebelloreticularis.

Cerebellum kendi tarafına ait çizgili kasları kontrol ederken aynı zamanda tendonlardan, eklemlerden gelen propriyoseptif duyuları da almaktadır, ayrıca baş ve boyun ile ilgili propriyoseptif duyular ile görme ve işitme duyuları ile ilgili lifler almaktadır.

Filogenetik olarak cerebellum`u 3 bölüme ayırmıştık, bunlar; archicerebellum, paleocerebellum, neocerebellum.

                  Archicerebellum; evrimsel olarak en eski parçadır. Kas tonusunu ayarlayarak organizmanın dengesini korumaya yardımcı olur, bu bölgenin lezyonunda kişi yürürken sürekli bir tarafa doğru yıkılır ve kararlı bir yürüme gerçekleşmez.

                  Paleocerebellum; kaslardan, kemiklerden ve tendonlardan propriyoseptif duyu alır, basınç ve temas uyarılarını değerlendirir. Bu bilgiler ile kasları grup olarak hareket ettirir, tonuslarını ayarlar. Organizmanın uzaydaki konumunu korumasını sağlar, lezyonunda ise ekstensor kasların tonuslarının arttığı gözlenir ve uzaydaki konum korunamaz.

                  Neocerebellum; bu bölüm isteğe bağlı hareketlerin koordinasyonunu ve devamlılığını sağlar, hareketin yönü ve kuvveti gibi çeşitli parametrelerini ayarlamakla görevlidir. Lezyonunda konuşma bozuklukları görülür ve beceriye dayalı hareketlerde kayıp olur.

     Bu bilgilere dayanarak, cerebellum`un evrimsel olarak çok önemli olduğu söylenebilir, yapılan analizler sonucunda cerebellum`un farklı 3 bölgesinin gelişim süreci tanımlanmıştır, önce denge, iki ayak üstünde yürüme gerçekleşmiştir, cerebellum`un evrimsel olarak en yeni parçası olan neocerebellum el becerisini beraberinde getirmiştir, bu durumda alet yapmak dolayısı ile hayatta kalmak söz konusu.

     Özellikle karaya çıkanlar bir cerebellum`a çok ihtiyaç duyacaklardı, karaya çıkanlar predetorlerden kaçmak için dengeye ihtiyaç duyacaklardı ve böylece ağaçlara tırmanacaklar ve çeşitli yer şekillerinde rahatça hareket edeceklerdi, hayatta kalanlar sosyalleşecekler ve iletişim kuracaklardı, el becerisi geliştirmek zorunda kalacaklardı ki aletlere ihtiyaçları vardı.

İşte cerebellum`un evrimsel gelişimi tam da ihtiyaç olan şekildeydi, gelişmeye ve değişmeye devam edecek, bundan birkaç yüz bin yıl sonra belki de şuan modern olarak sayılan insana ait cerebellum için evrimsel süreçte bir basamak olarak bahsedilecektir.